Soorten wespen in Nederland
De complete herkenningsgids
Wereldwijd bestaan er meer dan 75.000 wespensoorten. In Nederland leven er ongeveer 400. Toch zie je er waarschijnlijk maar drie of vier met enige regelmaat, want de meeste soorten zijn solitair, klein en onopvallend. Op deze pagina vind je alle soorten wespen die je in Nederland kunt tegenkomen, met foto's, kenmerken en vergelijkingen om ze feilloos uit elkaar te houden. Van de bekende limonadewesp tot de zeldzamere metselwesp, en van de imposante Europese hoornaar tot de invasieve Aziatische hoornaar die je altijd moet melden.
Onze bestrijder is vorige week 7 keer gebeld in de regio
Voordelen van Beestjes Kwijt
Direct contact
Bel of mail voor rechtstreeks contact met je bestrijder
24/7 spoedservice
Meestal binnen 24 uur van je wespenprobleem af
Eerlijk tarief
Je betaalt nooit onnodig te veel geld
Gecertificeerd
Alle onze bestrijders hebben de juiste certificatenSociale wespen en solitaire wespen
De belangrijkste indeling
Voordat we de soorten één voor één doornemen, eerst de belangrijkste tweedeling. Wespen worden biologisch verdeeld in twee groepen: sociale wespen en solitaire wespen. Dit onderscheid bepaalt hoe ze leven, waar ze nestelen en of ze je kunnen lastigvallen.
Sociale wespen leven in kolonies met een koningin, werksters en darren. Ze bouwen gezamenlijk één groot nest en verdedigen dat collectief. Tot deze groep behoren de soorten die voor overlast zorgen: de gewone wesp, de Duitse wesp, de Franse veldwesp en beide hoornaarsoorten. Zijn ze agressief? Meestal niet, maar als hun nest bedreigd wordt, vallen ze massaal aan.
Solitaire wespen leven alleen. Elk vrouwtje bouwt zelf een klein nestje, vaak in de grond of in een holle stengel, en verzorgt daarin haar eigen larven. Ze hebben geen kolonie te verdedigen, zijn zelden agressief en steken bijna nooit mensen. Solitaire wespen zijn juist nuttig: ze jagen op rupsen, bladluizen en andere plaaginsecten. Voorbeelden zijn de graafwesp, galwesp, metselwesp en sluipwesp.
De meest voorkomende wespen in Nederland
|
|
Gewone wesp (Vespula vulgaris) |
De gewone wesp is de meest voorkomende wespensoort in Nederland en veruit de grootste veroorzaker van zomerse overlast. Samen met de Duitse wesp wordt hij ook wel limonadewesp genoemd, omdat hij in augustus massaal afkomt op zoete dranken en eten.
Kenmerken:
- Lengte werksters: 10 tot 15 mm, koningin 20 mm
- Kleur: geel-zwart gestreept
- Ankerachtige zwarte tekening op de kop (belangrijk onderscheid met Duitse wesp)
- Zwarte stippen op het achterlijf verbonden met de zwarte banden
- Sterk ingesnoerde "wespentaille"
- Angel zonder weerhaken (kan meerdere keren steken)
Nest: bolvormig, geel tot roodbruin van kleur (vers hout), 20 tot 35 cm doorsnede, vaak in muizenholen in de grond, op zolders, in spouwmuren of onder dakpannen.
Waar kom je 'm tegen: door heel Nederland en Europa, in tuinen, parken, gebouwen en open natuur. Een gezonde kolonie bevat in augustus 3.000 tot 7.000 exemplaren.
|
|
Duitse wesp (Vespula germanica) |
De Duitse wesp lijkt zozeer op de gewone wesp dat je ze met het blote oog amper uit elkaar haalt. Pas met een vergrootglas zie je de verschillen. Gedrag en overlast zijn vergelijkbaar, en beide soorten worden samen "limonadewesp" genoemd.
Kenmerken:
- Lengte werksters: 15 mm (net iets groter dan de gewone wesp), koningin 20 mm
- Kleur: geel-zwart gestreept
- Drie zwarte stippen op de kop aan de voorzijde (in plaats van een ankertekening)
- Zwarte stippen op het achterlijf los van de zwarte banden
- Sterk ingesnoerde wespentaille
- Angel zonder weerhaken
Nest: altijd grijs van kleur (de Duitse wesp gebruikt gedroogd, oud hout), 20 tot 35 cm doorsnede, zowel ondergronds als bovengronds. Voorkeur voor heggen, struiken en bomen. Minder vaak in gebouwen dan de gewone wesp.
Waar kom je 'm tegen: door heel Nederland. Iets minder vaak in stedelijk gebied dan de gewone wesp, iets vaker in agrarisch en natuurlijk landschap.
|
|
Europese hoornaar (Vespa crabro) |
De Europese hoornaar is een inheemse reus. Vanwege zijn formaat wordt hij ook wel "superwesp" genoemd. Hij is bij uitstek rustig en valt zelden mensen aan. De soort komt in Nederland vooral voor in het oosten en zuiden van het land, en speelt een belangrijke rol in de natuur (als jager op plaaginsecten).
Kenmerken:
- Lengte werksters: 17 tot 24 mm, koningin 25 tot 35 mm (duidelijk groter dan alle andere wespen)
- Kleur: roodbruine kop en borststuk, geel-zwart gestreept achterlijf
- Laatste deel van het achterlijf duidelijk geel met zwarte tekening aan de bovenkant
- Langere angel dan de gewone wesp (maar nog steeds zonder weerhaken)
- Actief tot in de schemering, soms 's nachts (aangetrokken door licht)
Nest: roodbruin, met karakteristieke schelpvormige lagen op de buitenkant. Doorsnede 30 tot 50 cm. Altijd bovengronds: in holle bomen, schoorstenen, op zolders, soms in vogelkasten. Kolonies blijven relatief klein (400 tot 1.000 exemplaren).
Waar kom je 'm tegen: vooral Limburg, Brabant, Gelderland en Overijssel. Steeds vaker ook in meer noordelijke provincies door de warmere zomers.
|
|
Franse veldwesp (Polistes dominula) |
De Franse veldwesp is de afgelopen 10 jaar steeds vaker gezien in Nederland, waarschijnlijk door de warmere klimaatomstandigheden. Hij is opvallend slanker dan de gewone wesp en bij een eerste gezicht goed herkenbaar aan zijn langere poten en elegante vlucht.
Kenmerken:
- Lengte: 10 tot 15 mm, ongeveer even groot als de gewone wesp
- Kleur: zwart lichaam met dunne gele strepen (omgekeerd patroon ten opzichte van de gewone wesp)
- Slankere bouw dan gewone en Duitse wespen
- Lange pootjes die tijdens de vlucht slungelachtig naar beneden hangen (zeer herkenbaar)
- Minder agressief dan andere sociale wespen
Nest: klein en open, zonder papieren omhulsel. Je kijkt zo in de raten. 5 tot 15 cm doorsnede, meestal met 1 tot 3 raten. Eén vrouwtje kan tot 10 nestjes op verschillende plekken bouwen. Vaak onder dakranden, in rolluikkasten, achter luiken of onder tuinmeubilair.
Waar kom je 'm tegen: vooral in het zuiden en midden van Nederland, maar breidt zich uit naar het noorden. Kolonies blijven klein: meestal minder dan 100 exemplaren.
|
|
Aziatische hoornaar (Vespa velutina): altijd melden |
De Aziatische hoornaar is een invasieve exoot die sinds enkele jaren in Nederland voorkomt en zich snel uitbreidt. Anders dan de Europese hoornaar hoort deze soort niet thuis in Nederland en is hij via menselijk handelen (vermoedelijk via scheepsvracht uit Azië) in Europa terechtgekomen. De Aziatische hoornaar jaagt systematisch op honingbijen en vormt daarmee een grote bedreiging voor het bijenbestand en de imkerij.
Kenmerken:
- Lengte: 2 tot 3 cm (iets kleiner dan de Europese hoornaar, maar nog steeds fors)
- Borststuk overwegend zwart (niet roodbruin zoals bij de Europese hoornaar)
- Zwarte antennes
- Achterlijf met twee smalle en één brede oranje band
- Poten zwart met opvallend gele uiteinden (cruciaal herkenningsteken)
- Roodbruine kop, vaak met geel gezicht
Nest: groot en bolvormig, vaak zeer hoog in bomen (tot 20 meter). Pas in het najaar, als de bladeren vallen, worden de nesten zichtbaar. Kan zo groot worden als een strandbal.
Wat te doen bij een waarneming:
- Maak indien mogelijk een duidelijke foto
- Meld de waarneming op waarneming.nl of via de app ObsIdentify
- Meld ook bij de NVWA (Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit) of je eigen gemeente
- Benader het nest nooit zelf, deze soort is agressiever dan de gewone wesp en kan meerdere keren steken
Vergelijking: gewone wesp vs. Duitse wesp
Aangezien deze twee soorten zo op elkaar lijken, is een directe vergelijking nuttig. Dit zijn de details waarmee je ze uit elkaar kunt houden (loep aanbevolen):
| Kenmerk | Gewone wesp | Duitse wesp |
|---|---|---|
Lengte werkster |
10 tot 15 mm |
Rond de 15 mm |
Tekening op de kop |
Ankerachtige zwarte tekening |
Drie zwarte stippen (soms afwezig) |
Achterlijf |
Zwarte stippen verbonden met banden |
Zwarte stippen los van banden |
Nestkleur |
Geel tot roodbruin met streeppatroon |
Grijs, soms met dunne gele strepen |
Locatie nest |
Grond, zolder, spouwmuur, gebouwen |
Grond, heggen, struiken, bomen |
Wespentaille |
Sterk ingesnoerd |
Sterk ingesnoerd |
Vergelijking: Europese hoornaar vs. Aziatische hoornaar
Dit onderscheid is belangrijker dan de vorige, want de Aziatische hoornaar moet altijd gemeld worden, de Europese hoornaar juist met rust gelaten.
| Kenmerk | Europese hoornaar | Aziatische hoornaar |
|---|---|---|
Lengte werkster |
17 tot 24 mm |
20 tot 25 mm |
Kleur borststuk |
Roodbruin |
Overwegend zwart |
Kleur kop |
Roodbruin met geel gezicht |
Roodbruin met geel gezicht |
Achterlijf |
Grotendeels geel met zwarte tekening bovenop |
Zwart met één brede oranje band |
Kleur poten |
Volledig roodbruin |
Zwart met gele uiteinden |
Activiteit |
Overdag en tot in de schemering |
Overdag |
Status |
Inheems, beschermwaardig |
Invasieve exoot, altijd melden |
Minder bekende wespensoorten in Nederland
De meeste wespensoorten in Nederland zijn solitair en krijg je zelden te zien, laat staan last van. Toch zijn ze belangrijk voor onze natuur. Een selectie van soorten die je met een beetje geluk in je tuin kunt ontdekken.
Graafwespen bouwen geen bovengronds nest. In plaats daarvan graven ze kleine holletjes in zand, waar ze één of enkele eitjes leggen. Bij elk eitje leggen ze een verdoofde prooi (vliegjes, rupsen, spinnen) die als voeding voor de larve dient. Graafwespen zijn solitair, zelden agressief en steken mensen bijna nooit.
Er zijn in Nederland tientallen graafwespsoorten. De bekendste is de bijenwolf, die zich specialiseert in het vangen van honingbijen.
Galwespen zijn klein (vaak niet groter dan enkele millimeters) en vallen op door hun ongewone voortplantingsstrategie: ze leggen eitjes in plantenweefsel, waarop de plant als reactie een "gal" vormt. Die gal is een bolvormige uitgroei die de larve beschermt en voedt. Je kent ze waarschijnlijk van de bruine appelvormige bolletjes op eikenbladeren: dat zijn galwespnesten.
Galwespen steken niet en veroorzaken geen overlast. Ze zijn fascinerend voor biologen, maar irrelevant voor bestrijdingsvraagstukken.
Metselwespen zijn solitaire wespen die hun nestjes "metselen" van leem, klei of modder. Ze plakken die tegen muren, in rietstengels of in spleten. De deukmetselwesp maakt kenmerkende urnvormige potjes, waardoor ze ook wel "pottenbakkerswesp" wordt genoemd.
Beide soorten zijn totaal ongevaarlijk voor mensen. Ze jagen op rupsen om hun larven te voeden en zijn dus nuttig in de tuin.
De urntjeswesp (Eumenes coarctatus) is een solitaire soort die kenmerkende urnvormige nestjes van klei bouwt tegen muren of op takken. Klein, fraai gevormd en makkelijk te missen omdat het nest nauwelijks groter is dan een duimnagel.
Sluipwespen leggen hun eitjes in of op andere insecten, meestal rupsen. De larven ontwikkelen zich binnen in (of op) de gastheer en eten die van binnenuit op. Gruwelijk voor de rups, prachtig voor de natuur: sluipwespen zijn een van de belangrijkste biologische bestrijders van schadelijke insecten en worden zelfs commercieel ingezet in de glastuinbouw.
Ze steken mensen niet en zijn vaak zo klein dat je ze niet eens opmerkt.
De rupsendoder is een forse solitaire graafwesp die zich specialiseert in het vangen van rupsen. Ze verdooft haar prooi met een steek, sleept die naar een zelfgegraven holletje en legt er een eitje bij. De larve eet de verlamde rups op. Spannend voor natuurliefhebbers, maar ook deze wesp steekt mensen zelden.
Wesp of bij? Zo haal je ze uit elkaar
| Kenmerk | Wesp | Bij |
|---|---|---|
Lichaam |
Slank, glad, glanzend |
Steviger en duidelijk harig |
Kleur |
Scherp geel-zwart gestreept |
Gelig-bruin, minder contrast |
Wespentaille |
Sterk ingesnoerd |
Minder duidelijk |
Angel |
Zonder weerhaken, kan meerdere keren steken |
Met weerhaken, sterft na één steek |
Voedsel |
Insecten (larven) + suikers (volwassenen) |
Nectar en stuifmeel |
Nest |
Papierachtig, grijs/bruin |
Bijenwas, geel/oranje |
Gedrag in de zomer |
Opdringerig rond eten en drinken |
Rustig, trekken zich terug |
Tip! Zie je een zwerm "wespen" die rustig bij elkaar hangt in een boom of op een gevel, zonder agressief gedrag? Bijna altijd zijn dat bijen, die tijdelijk rusten tijdens een zwermtocht. Bel in dat geval geen bestrijder maar een imker. Die haalt de zwerm kosteloos weg en zet hem elders uit.
Wesp of zweefvlieg? Ook een klassieke verwarring
Veel zweefvliegen zijn evolutionair geëvolueerd om op wespen te lijken: geel-zwart, wespentaille, zelfs vergelijkbare vliegbeweging. Dat is een vorm van mimicry: door op wespen te lijken, worden zweefvliegen minder vaak opgegeten door vogels en andere predatoren.
Maar zweefvliegen steken niet, hebben geen angel en zijn volkomen ongevaarlijk. Hoe herken je ze?
- Aantal vleugels: zweefvliegen hebben 2 vleugels, wespen 4
- Vliegbeweging: zweefvliegen kunnen stil in de lucht hangen (hence "zweef"), wespen doen dat niet
- Ogen: bij zweefvliegen zeer groot en bolvormig, bij wespen langwerpig
- Gedrag: zweefvliegen zijn nieuwsgierig maar rustig, wespen zijn meer opdringerig
Dus als er iets geel-zwarts naast je hoofd stilhangt en je bestudeert, is het bijna altijd een zweefvlieg. Laat 'm met rust, het is een nuttige bestuiver.
Onze wespenbestrijders
Zij staan voor je klaar om jouw huis, tuin of terras vrij van wespen te maken
Elroy
Elroy Kerklaan van Ongediertemeldpunt bestrijdt al jarenlang ongedierte in de regio Amsterdam/Rotterdam. Hij kent alle beestjes en weet elke vraag te beantwoorden.
René
René Sulkers van Dé-M Bedrijfshygiëne en Plaagdierenbestrijding gaat ver voor zijn klanten om het probleem op te lossen. Hij is werkzaam in de Zuid-Hollandse eilanden en de Albrandswaard.
Mark
Mark Vennink van Vennink Bedrijfshygiëne houdt van duidelijke communicatie. Wat hij zijn klanten in de regio Breda belooft, dat maakt hij ook waar.
Hans
Hans van Ruijven en zijn vrouw Gerdien runnen samen RULO Ongediertebestrijding. Hans helpt klanten in de regio Leiden met bestrijding en Gerdien regelt de administratie.
Marco
Marco van Hunen van Pestis Imperium is al jaren actief in het vak. Hij is beschikbaar in de regio Doetinchem voor elk ongedierteprobleem.
Peter
Peter Traas van Traas Ongediertebestrijding, wordt gedreven door liefde voor de natuur. Hij bedenkt altijd een oplossing die de natuur zo min mogelijk schaadt. Hij is werkzaam in Zeeland.
Johan
Johan van Essen en zijn vrouw Marjan van VEPO Diensten staan al hun klanten in de regio Apeldoorn met raad en daad bij. Kwaliteit en aandacht vinden zijn belangrijk.
Marjan
Marjan van VEPO Diensten helpt je graag in de regio Gelderland. Samen met Johan helpt ze je graag van jouw ongedierteprobleem af!
Gert
Gert Drop van Point Pest Control wil zijn leven lang ongediertebestrijder blijven. Hij bouwt het liefst een goede relatie op met zijn klanten in midden Nederland.
Jerry
Jerry Egter van OBI Property Care is onze vakman in de regio Nijmegen. Hij werkt al sinds 1992 in de ongediertebestrijding en heeft al heel wat succesvolle klussen op zijn naam staan.
Kees
Kees Bruers van Pro Curo kan zich de paniek van klanten goed voorstellen. Daarom staat hij of een van zijn teamleden binnen no-time voor de deur in de regio Eindhoven.
Ted
Ted Debets van Deli Hygiënetechniek is een door de wol geverfde bestrijder. Samen met zijn collega Piet bestrijdt hij alle soorten ongedierte in de regio Heerlen.
Arnoud
Arnoud Vreeman van Vreeman Ongedierte Bestrijding stelt zijn klanten gerust. Hoe vervelend het probleem ook is, hij brengt advies met een glimlach in de regio Emmen.
Amo
Amo van Ham van Van Ham Bestrijdingsdiensten is al jaren actief in het vak. Hij helpt je graag met het oplossen van een ongedierteprobleem in de regio Zoetermeer.
Frans
Frans Bakker van FMB Services en zijn team zijn dagelijks op pad om ongedierte te bestrijden. Ze staan klaar om jou te helpen in de regio Almelo.
Richard
Richard Piké van Van der Velden Multi Onderhoud B.V. staat voor jou klaar met een groot team van bestrijders. In de regio Amstelveen helpen zij jou graag.
David
David Buikhuizen van Buikhuizen Pest Control & Fumigation overwint elk ongedierteprobleem. Waar kan hij jou mee helpen in de regio Tiel?
René
Last van ongedierte? René van ADWIK staat voor je klaar om het ongedierte snel en zorgvuldig te bestrijden. Met meer dan 10 jaar ervaring komt hij graag bij je langs!
Hamza
De Plaagdierexpert staat iedere dag klaar om jou te helpen bij je ongedierteprobleem. Last van ongedierte in regio Bergen op Zoom? Hamza helpt je graag!
Robert
Robert van FaunaTeam staat voor je klaar in de omgeving van Ijsselstein. Hij staat voor je klaar met een snelle en vakkundige oplossing.
Jeroen
Jeroen Gulien is al sinds 2000 met veel plezier te vinden in de ongediertebranche. Door zijn jarenlange ervaring heeft hij veel kennis en kunde. Persoonlijk contact, een goede prijs-kwaliteit
Arnd
Arnd van Zanten van AVZ Plaagdierbeheersing is uw ongediertebestrijder van midden Limburg
Veelgestelde vragen over wespensoorten
Ongeveer 400. Het overgrote deel daarvan is solitair en onopvallend. Slechts enkele soorten veroorzaken overlast: vooral de gewone wesp, de Duitse wesp en in mindere mate de Franse veldwesp en beide hoornaars.
De gewone wesp (Vespula vulgaris) en de Duitse wesp (Vespula germanica). Samen worden ze limonadewesp genoemd omdat ze in de nazomer op zoete dranken en eten afkomen. Op de derde plaats komt de Europese hoornaar (Vespa crabro), vooral in Zuid- en Oost-Nederland.
Met het blote oog nauwelijks. Pak een loep en kijk naar de kop: de gewone wesp heeft een ankerachtige zwarte tekening, de Duitse wesp heeft drie losse zwarte stippen. Op het achterlijf: bij de gewone wesp zijn de zwarte stippen verbonden met de zwarte banden, bij de Duitse wesp staan ze los. En het nest: gewone wespennesten zijn geel-roodbruin, Duitse wespennesten altijd grijs.
Voor mensen niet opvallend meer dan de Europese hoornaar, al kan hij agressiever zijn rond het nest. Het echte gevaar ligt in het ecosysteem: de Aziatische hoornaar jaagt systematisch op honingbijen en vormt een grote bedreiging voor imkerij en biodiversiteit. Daarom moet elke waarneming gemeld worden bij waarneming.nl of de NVWA.
Vooral de gewone wesp en de Duitse wesp, die graag verlaten muizen- of mollenholen gebruiken. Ook sommige solitaire graafwespen nestelen in de grond, maar die maken geen grote kolonies. Europese en Aziatische hoornaars bouwen altijd bovengronds, evenals de Franse veldwesp.
De Duitse wesp heeft de reputatie het agressiefst te zijn, gevolgd door de gewone wesp. Beide verdedigen hun nest fel. De Franse veldwesp is duidelijk minder agressief. Europese hoornaars zijn ondanks hun formaat juist rustig en vallen zelden aan, tenzij je hun nest verstoort. De Aziatische hoornaar is agressiever rond het nest dan andere soorten in Nederland.
Allemaal, in zekere zin. Sociale wespen verdelgen grote hoeveelheden plaaginsecten tijdens het voeden van hun larven. Solitaire wespen zoals sluipwespen en rupsendoders zijn nog directer nuttig: ze jagen op specifieke plaaginsecten en worden zelfs commercieel ingezet in de biologische gewasbescherming.
Alleen de Aziatische hoornaar (Vespa velutina). Deze soort komt oorspronkelijk uit Zuidoost-Azië en is via menselijk handelen in Europa terechtgekomen. Hij verspreidt zich snel en vormt een bedreiging voor honingbijen. Alle andere wespensoorten in Nederland zijn inheems of al zo lang aanwezig dat ze niet meer als exoot worden beschouwd.
Niet persé. Een professionele wespenbestrijder kan elke soort veilig verwijderen en herkent zelf waar hij mee te maken heeft. Wel handig om te weten: bij een vermoeden van een Aziatische hoornaar eerst melden bij waarneming.nl of de NVWA, want dat loopt via een ander traject. Bij alle andere soorten kun je direct een lokale bestrijder bellen.
Dit zeggen onze klanten
